نکات خرید سیم و کابل

کشور ما در زمینه تولید سیم و کابل بسیار فعال می باشد، این موضوع را می توان با قدم زدن در بازار سیم و کابل ببینید که با چه تنوع زیادی انواع برندها با کیفیت های مختلف در بازار عرضه شده است و دیگر همانند خیلی از تجهیزات ساختمانی دیگر نیاز برای مراجعه به برند های خارجی نیست.
 اما همین موضوع خرید سیم و کابل استاندارد و مرغوب در بازار ایران را به علت افزایش تولید سیم و کابل نامرغوب و غیر استاندارد بسیار سخت کرده است.
 در بازار به جز چند برند معتبر و دارای اسم و رسم دار، برندهای دیگر که شناختی از آنها نداریم بسیار بیشتر می باشد.
جالب اینجا می باشد که این برندها برای بسیاری از فروشنده ها سود بیشتری و برای خریداران هزینه کمتری دارد و همین موضوع باعث شده فروش سیم و کابل های نامرغوب و از همه مهمتر غیر استاندارد در بازار افزایش پیدا کند و مشکلات عدیده‌ای را بعد از مدتی برای تاسیسات الکتریکی ساختمان ها ایجاد کند.
یکی از عوامل اصلی آتش‌سوزی‌های ساختمان ها، استفاده از سیم و کابل های تقلبی و غیر استاندارد می باشد که طبق آمار آتش نشانی ۵۰ درصد آتش‌سوزی های ساختمان ها استفاده از این نوع سیمها و کابلها است.
اکثر سیمها و کابلهای نامرغوب بعد از مدت کوتاهی فرسوده می‌شود توان کشش مصرف برق و تجهیزات پر مصرف مخصوصا وسایل برودتی در فصل گرما را ندارد به همین دلیل وقتی این ساختمان ها پس از مدتی که سنشان می گذرد، بدون توجه به زیرساخت‌ها مالکان وسایل جدید برقی دیگری را وارد مدار می کنند که این امر سبب می‌شود توان مصرفی و ایجاد بار اضافی بر روی سیستم فرسوده سیم کشی برق منازل افزایش یابد و باعث آتش‌سوزی شود.
 با این توضیحات شاید به خود بگویید انتخاب سیم و کابل مناسب با این همه برند و این هم مشکلات کار دشواری می باشد؟؟!!
 بله کار دشواری می باشد !!!! ولی با داشتن اطلاعات پیش از خرید سیم و کابل، هم در خرید خود صرفه جویی کنید (نه با خرید سیم و کابل ارزان و بی‌کیفیت) هم از سود جویی بعضی از فروشندگان جلوگیری کنید.
ما سعی می‌کنیم در این مطلب کنار شما بایستیم و همانند یک مشاور خوب و بدون هیچ سودجویی اطلاعاتی که مناسب شما برای خرید سیم‌ و کابل می باشد را بدهیم تا بتوانید با قیمت مناسب سیم و کابل استاندارد بخرید.

ابتدا به تعریف سیم و کابل و انواع آن ها می پردازیم و در انتهای مطلب مشخصات سیم و کابل ها مرغوب را بر به شما می دهیم.

***سیم***

سیم یک هادی الکتریسیته می باشد که برای انتقال جریان الکتریکی از محلی به محل دیگر و برقراری ارتباط بین دستگاه های الکتریکی مختلف می باشد.

سیم ها در سه نوع افشان ، نیمه افشان و مفتولی (تک لا) می باشند.

ساختار سیم ها به این صورت می باشد که از دو قسمت هادی و عایق تشکیل شده اند. هادی سیم ها معمولا از جنس مس یا آلومینیوم می باشند و عایق آن ها از موادی پلاستیکی می باشند که بروی هادی روکش می شوند.

سیم های با هادی مسی به دلیل حجم کم و هدایت بهتر جریان الکتریکی بیشتر استفاده می شوند.

سیم مفتولی (تک رشته):

سیم مفتولی یک سیم مسی تک رشته می باشد که به سیم خشک نیز معروف بوده است. این سیم به دلیل فرم پذیری اغلب داخل تابلو های برق استفاده می شوند.

هادی سیم های مفتولی از مس استاندارد شده با پوششی از نوع pvc می باشد.

ولتاژ نامی سیم های مفتولی،450 -750 ولت است و با سطح مقطع های 1.5 تا 240 میلی متر مربع برای جریان های مختلف ساخته می شود.

سیم افشان(چند رشته):

سیم افشان از تعداد زیادی سیم مسی نازک تشکیل شده است که به همین دلیل دارای انعطاف پذیری زیادی می باشد.از این سیم ها اغلب در سیم کشی ساختمان استفاده می کنند.

ساختار سیم های افشان همانند سیم های مفتولی می باشد و ولتاژ نامی آن ها 300-500 ولت می باشد.

مقاومت الکتریکی سیم افشان از سیم مفتولی کمتر می باشد زیرا سطح مقطع سیم افشان بیشتر می باشد(فاصله بین لایه های سیم های به هم تابیده شده باعث بیشتر شدن سطح مقطع شده است)

همچنین سیم افشان به دلیل هزینه زیاد تولید آن گرون تر از سیم مفتولی می باشد.

سیم نیمه افشان:

این نوع سیم مابین سیم افشان و مفتولی می‌باشد،یعنی تعداد رشته های آن کمتر است در نتیجه نسبت به سیم افشان انعطاف پذیری کمتری دارد.

کاربرد و ساختار این نوع سیم ها شبیه به سیم مفتولی می باشد و فقط در جاهایی که نیاز به انعطاف بیشتری می‌باشد از این نوع سیم استفاده میکنند.

ولتاژ نامی سیم نیمه افشان 450-750 ولت است.

نام گذاری سیم ها:

با انواع سیم از نظر ساختار آشنا شدید،اما سیم ها در بازار برای استفاده درست تر در جای مناسب با نام گذاری های مختلفی وجود دارد که یکی از راه های استفاده از سیم مناسب برای کاربری خود، استفاده از نام گذاری آن ها می باشد.

 حالا در این قسمت با طریقه نام گذاری سیم ها که به عواملی همچون نوع عایق،جنس هادی ، شکل هادی ،کاربری و ... بستگی دارد که برای هر کدام از این عوامل حروفی را مشخص کرده اند که با کنار هم گذاشتن آن ها سیم و کابل مورد نظر خود را می توانید انتخاب کنید.

این حروف با مشخصات آن ها عبارت اند:

N: سیم مسی نرم شده یا به عبارتی سیمی که طبق استاندارد VDE آلمان ساخته شده است.

Y: عایق  P.V.C دور هر رشته می باشد.

S و Z: علامت سیم های مخصوص می باشد. 

F: علامت سیم های نرم(مانند افشان) می باشد.

A: برای سیم کشی داخل لوله ها استفاده می شود.

M: سیم های مقاوم در مقابل رطوبت می باشد.

نام گذاری چند نمونه از سیم های پر کاربرد و موارد استفاده و نوع ساختار آن ها به شرح زیر می باشد:

 NYA: سیم تک لا با روکش پلاستیک برای سیم کشی ساختمان 

این نوع سیم ها در جای خشک و داخل لوله های پی وی سی و فولادی استفاده می شوند.از این نوع سیم ها زیر گچ استفاده نکنید.

ساختاراین نوع سیم ها،یک سیم مسی نرم با روکش پلاستیک به رنگ های سبز،سیاه، زرد، آبی و قهوه ای می باشد.

NYAF: سیم افشان با روکش پلاستیک برای سیم کشی ساختمان   

این نوع سیم ها در جای خشک و داخل لوله های پی وی سی و فولادی استفاده می شوند. از این نوع سیم ها زیر گچ خود استفاده نکنید.

ساختار این نوع سیم ها از رشته های نازک سیم مسی به هم تایبده شده یا روکش پلاستیک به رنگ های سبز،سیاه، زرد، آبی و قهوه ای می باشد.                                        

NSYA: سیم مخصوص با روکش پلاستیک برای سیم کشی ساختمان 

NYM: سیم با روکش pvc مقاوم در مقابل رطوبت 

این نوع سیم ها در جاهای خشک،مرطوب و زیر گچ استفاده می شود.

ساختار این نوع سیم ها به این صورت می باشد که از سیم های مسی تک لایه با عایق pvc ، که با هم در یک کلاف روکش پی وی سی شده است. رنگ کلاف سیاه یا خاکستری یا سفید می باشد و رنگ روکش سیم های داخل آن سیاه ،قهوه ای و آبی است.                                       

NYZ: سیم با روکش پلاستیک مخصوص برای روشنایی و لوازم خانگی

NYFAZ: سیم دو رشته برای مصرف روشنایی(دولا)

این سیم ها برای روشنایی استفاده می شود و برای اشیاء قابل حمل استفاده نمی شوند.

ساختار این نوع سیم ها به این صورت می باشد که از سیم های نازک مسی پس از این که به هم تابیده شدند، به طور موازی با هم عایق می شوند که به رنگ های سیاه، سفید و قهوه ای موجود می باشد.

NYFA: سیم برای لوستر و چراغ ها

این سیم ها باید در داخل لوله های پی وی سی یا فولادی باشند و برای اشیاء قابل حمل استفاده نمی شوند.

ساختار این نوع سیم ها به این صورت می باشد که از سیم های نازک مسی به هم تابیده با روکش پی وی سی عایق شده است که به رنگ های سبز و زرد ، سیاه، آبی، قهوه ای ،بنفش و سفید موجود می باشد.                                                   

T: سیم کواکسیال

سیم های کواکسیال به عنوان آنتن و یا رابط دستگاه های صوتی و تصویری استفاده می شوند.

ساختار این نوع سیم ها به این صورت می باشد که از دو نوع هادی ساخته شده است، که یک هادی در مرکز سیم از نوع مفتولی بود و سیم اصلی می باشد و سیم دوم به صورت بافته شده در دور سیم است که به منظور جلوگیری از پارازیت می باشد.

Y: سیم مکالمه و خبری  

این نوع سیم ها داخل لوله ی پی وی سی و فولادی برای مصرف زنگ اخبار، تلفن و سایر دستگاه های علامت دهنده استفاده می شوند.

ساختار این نوع سیم ها به این صورت می باشد که از سیم های دو یا سه و یا چهار رشته ی به هم تابیده روکش شده با pvc می باشد و اغلب در رنگ های استاندارد موجود می باشد.

سیم ارت(بدون کد) :

سیم ارت برای حفاظت افراد هنگام کار با لوازم برقی می باشد و به این صورت عمل می کند که با اتصال آن به بدنه لوازم برقی در صورتی که به هر دلیلی بدنه برقدار باشد، اتصال کوتاه انجام شده و فیوز محافظ عمل میکند. این سیم به چاه ارت که در ساختمان باید به صورت کاملا فنی تعبیه شده باشد وصل شود.

در جدول زیر می توانید نحوه محاسبه سطح مقطع سیم های مسی و آلومینیومی را ببینید.

 

پس از این که اطلاعاتی کلی از انواع سیم های پر کربرد به دست آوردید سراغ کابل ها می رویم.

***کابل***

از کنار هم قرار گرفتن چند سیم به کمک یک غلاف و یا لایه عایق دومی یک کابل تشکیل می شود.

به طور کلی هر نوع هادی، که بتواند جریان برق را از داخل خود عبور دهد و توسط موادی از محیط اطراف خود عایق شده باشد را کابل می نامند.

کابل ها با توجه به نوع کاربرد آن ها اجزای ساختارشان اعم از جنس، شکل، سطح مقطع ، تعداد هادی ها و عایق ها متفاوت می باشد.

کابل ها را از نظر کاربرد به دو دسته ی کابل های مسلح که برای تحمل ضربه ها، فشار ، نفوذ رطوبت و سایر عوامل دارای محافظ اند و دیگر کابل های غیر مسلح که فاقد محافظ هستند تقسیم می کنند.

هادی کابل ها :

هادی کابل ها از سیم مسی تقریبا خالص و انعطاف پذیر و یا از آلومنیوم و یا آلیاژ های مخصوص ساخته می شود.همچنین سطح مقطع هادی ها، با توجه به مقدار جریان عبوری و نوع کاربرد در اندازه های گوناگون و شکل های متفاوتی درست میشوند.

پس باید در انتخاب کابل به نوع هادی تشکیل دهنده کابل باید توجه زیادی کنید.

هادی ها از نظر تعداد رشته به دو دسته  تک رشته (مفتولی) و چند رشته (افشان) تشکیل می شوند همچنین برای مشخص شدن هادی های تک رشته از حرف اختصاری (e) و چند رشته از حرف اختصار (m) استفاده می کنند.

اما هادی کابل ها از نظر شکل سطح مقطع هم به دو دسته گرد و مثلثی (سکتور) تشکیل می شوند که برای مشخص کردن هادی های گرد از حرف اختصاری (r) و مثلثی از حرف اختصاری (s) استفاده می کنند.

عایق کابل ها:

به دلیل اینکه کابل ها در زیر زمین و یا روی تجیزات فلزی نصب می شوند نباید هیچگونه اتصال الکتریکی بین هادی و زمین برقرار گردد، به عبارت دیگر باید ولتاژ روی بدنه ی عایق نسبت به زمین صفر باشد که بسته به نوع مصرف و ولتاژ روی هادی کابل ازموارد مختلفی مانند كاغذ هاي آغشته به روغن هاي مخصوص،مواد پلاستیکی ،مواد pvc و ... استفاده می کنند.

رنگ بندی سیم های کابل :

 برای تشخیص سیم های کابل از یکدیگر و همچنین جلوگیری از اشتباه، عایق سیم های هادی را در رنگ های مختلف انتخاب می کنند.

در بازار ایران اصلی ترین رنگ بندی در کابلهای موجود مطابق استاندارد IEC 60227 و یا ISIRI 607 می باشد که شما می توانید در جدول زیر به طور مختصر با آن ها آشنا شوید.

رنگ بندی سیم و کابل

انواع کابل ها:

کابل ها همان طور که گفتیم از نظر کاربری دارای انواع مختلفی می باشند که ما به بعضی از آن ها اشاره میکنیم.

کابل های فشار ضعیف:

کابل های مسی یا آلومینیومی عایق شده با پلیمر های مختلف می باشند که دارای ولتاژ 600 تا 1000 ولت قرار دارند.

این کابل ها برای انتقال الکتریسیته در کاربردهای مختلف از جمله روشنایی، انتقال نیروی محرکه به الکترو موتورها و … استفاده می شوند.

کابل فشار قوی و صنعتی :

ساختار سیم و کابل فشار قوی و صنعتی از مس استاندارد با یک رویه محافظ پلاستیکی نئوپرن جهت عایق‌بندی آن می باشد. وجود این نوع سیم و کابل ها در بعضی از ماشین‌آلات صنعتی و راهسازی که از قطعات سنگین تشکیل شده‌اند ضروری می‌باشد.

کابل های ساختمانی:

کابل های ساختمانی به همراه سیم های ساختمانی وظیفه تقسیم برق در ساختمان را بر عهده دارند. این نوع کابل ها ساختارهای متفاوتی دارند. از جمله این ساختارها می توان به کابلهای Flexible(فلکسیبل) اشاره کرد که هادی آنها Flexible می باشد.

کابلهای ابزار دقیق:

کابل های ابزار دقیق در سیستم های کنترلی جهت ارسال ودریافت علائم (سیگنال های) دیجیتال و آنالوگ از تجهیزات و حسگرها (سنسور) استفاده می شوند.

از کابل های دیگر می توان به کابل های ضد آتش،مخابراتی،فیبر نوری،فشار متوسط و ... اشاره کرد.

عوامل موثر در خرید کابل:

بعد از آن که با انواع کابل ها آشنا شدید عواملی که باید در خرید کابل ها به آن ها توجه کنید را به طور مختصر توضیح می دهیم.

برای خرید کابل باید به عواملی همچون جنس،اندازه ،برچسب روی سیم و کابل،حداکثر ولتاژ قابل تحمل و از همه مهمتر استاندارد های آن ها باید توجه کرد.

1-جنس سیم و کابل:

برای تشخیص جنس سیم و کابل باید به علامت حک شده روی آن‌ توجه کرد. به عنوان مثال CU علامت عنصر مس در جدول تناوبی است. عنصر مس از متداول‌ترین فلزات مورد استفاده در سیم و کابل به‌شمار می‌رود.

2-قدرت تحمل جریان الکتریکی:

قدرت تحمل جریان الکتریکی به نوع کابل، شرایط محیط و محل نصب آن بستگی دارد، چنانچه مقدار جریان از حد معینی بیشتر شود، علاوه بر گرم شدن کابل ممکن است موجب سوختن آن نیز شود.

3-ولتاژ:

 از دیگر مواردی که در انتخاب کابل باید در نظر داشت، افت ولتاژ آن است. کاهش ولتاژ دستگاه های صنعتی علاوه بر ایجاد مشکل در نحوه عملکرد درست آن ها در بعضی موارد موجب آسیب دیدن دستگاه نیز می شود.

4-سایز سیم و کابل:

سایز سیم‌ها و کابل‌ها بر حسب سطح مقطع طبقه بندی می شوند که به صورت زیر می باشد.

0.5 – 0.75 – 1 – 1.5 – 2.5 – 4 - 6 - 10 - 16 - 25 - 35 - 50 - 70 - 95 - 120 - 150 - 185 - 240 - 300 - 400 - 500

برای مشخص نمودن یک کابل یا سیم ابتدا تعداد رشته و سپس سطح مقطع سیم از هادی‌ها را ذکر میکنند.

به عنوان مثال کابل 4*3 یعنی کابلی 3 رشته هادی با سطح مقطع 4 می باشد.

اما در کابل‌های چند رشته و از سایز ۱۶ به بالا سیم های فاز و نول دارای مقاطع مختلف می باشند در اکثر کابل‌ها سیم نول به اندازه دو مرتبه از سیم فاز کمتر است و در کابل های با سطح مقطع بالا این اختلاف تا سه هم میرسد.

مثال برای کابل های چند رشته : 10+50*3 یعنی یک کابل با سه هادی با سطح مقطع 50 میلیمتر مربع برای فاز های اصلی و یک هادی با سطح مقطع 10 میلیمترمربع برای نول می باشد.

5-برچسب روی سیم و کابل:

یکی از موارد مهم در انتخاب سیم و کابل برچسب روی آن ها می باشد که دارای علائم و نشانه‌هایی است که بعضی از آن‌ها عبارتند از:

NGG: کابل با هادی مس، عایق و غلاف پلاستیک

NKBA: کابل با هادی مس، عایق کاغذ، غلاف سرب، زره فولادی و روپوش خارجی الیاف گیاهی

NAYY: کابل با هادی آلومینیوم، عایق و غلاف پلاستیک

NYY: کابل قدرت

برخی از علائم اختصاری در کدینگ کابل ها را در جدول زیر می توانید ببینید.

 

درنتیجه در انتخاب کابل باید به این موارد دقت کنید:

-افت ولتاژ کابل از حد مجاز زیادتر نشود.

-سطح مقطع کابل با توجه به تلفات الکتریکی، تا حد ممکن مقرون به صرفه باشد.

-انتخاب کابل با پوشش مناسب، با توجه به شرایط محیط ( هوای آزاد، زیر خاک، حرارت و برودت و غیره ) انجام شود.

-جریان مصرفی تحت هیچ شرایطی نباید از جریان مجاز کابل بیشتر شود.

-از آنجا که تعویض کابل معمولا با هزینه سنگین همراه است، در نتیجه افزایش جریان ناشی در آینده در نظر گرفته شود.

***پس از آن که با انواع سیم کابل و نحوه انتخاب آن ها آشنا شدید، ما در انتها نحوه تشخیص سیم و کابل های مرغوب را به شما می گوییم تا بتوانید یک خرید مناسب انجام دهید.

موارد تشخیص مرغوبیت سیم و کابل

1-سطح بیرونی سیم و کابل باید صاف و فاقد هرگونه فرورفتگی و برجستگی باشد (موج دار بودن سطح سیم وکابل‌های غیرقابل انعطاف ایراد محسوب نمی‌شود).
2-قطر زیاد عایق یا غلاف سیم وکابل دلیلی مبنی بر مرغوب بودن آن محصول نیست. متأسفانه برخی از تولیدکنندگان با کاستن از وزن مس لازم در سیم و کابل (با کاستن تعداد رشته‌های مس یا قطر رشته‌های مس) و افزودن به قطر عایق یا غلاف سبب می‌شوند وزن محصول مناسب به نظر برسد اما این محصول قابلیت استفاده برای مورد طراحی شده را نخواهد داشت و در صورت استفاده سبب بروز آتش‌سوزی یا مشکلات دیگر می‌شود.
3-هنگامی که سیم را از مقطع برش می‌زنیم (توسط سیم چین یا تیزبر) باید هادی (مس) در مرکز عایق قرار گرفته باشد که اصطلاحاً به آن سنتر بودن هادی گفته می‌شود.
4-هنگامی که کابل را از مقطع برش می‌زنیم باید غلاف به گونه‌ای سیم‌ها را دربرگرفته باشد که ضخامت غلاف در اطراف سیم‌ها مساوی باشد که اصطلاحاً به آن سنتر بودن سیم‌ها گفته می‌شود.
5-عایق سیم هنگام جداسازی از هادی (مس) باید به آسانی و به صورت کشسان از روی مس جدا گردد.
6-در مورد کابل‌ها باید دقت نمود که جداسازی سیم‌ها از هم و از غلاف کاملاً آسان انجام پذیرد.
7-در رابطه با سیم و کابل‌های مسی هادی مس باید شرایطی از جمله :

-از مس خالص نرم شده (آنیل شده) تهیه شده باشد.
-سطحی کاملاً شفاف و براق داشته باشد.
-اکسید نشده باشد (رشته‌های مس سیاه نباشند).
-قابل انعطاف باشد (با خم و راست شدن سیم، رشته‌های هادی نشکند)

8-هر مقطع سیم، مس مصرف شده باشد (کم بودن میزان مس سبب می‌شود مقاومت هادی به نسبت استاندارد آن مقطع زیاد باشد و استفاده مازاد آن سبب هدر رفتن فلز گران‌بهای مس می‌شود و در نتیجه قیمت تمام شده سیم یا کابل افزایش می‌یابد).

ما سعی کردیم حدالمکان اطلاعات شما را در زمینه سیم وکابل بالا ببریم تا در هنگام خرید در کمترین زمان به نتیجه مورد نظر برسید و از سود جویی بعضی از فروشندگان جلو گیری کنید.

لیست برتر این امکان را برای شما فراهم کرده است که لیستی از فروشندگان و شرکت های تولید کننده سیم و کابل را به شما معرفی کرده و اطلاعات کامل آن ها را در اختیار شما قرار داده ایم تا به راحتی بتوانید بهترین انتخاب را انجام دهید.

لیست فروشندگان سیم و کابل در لیست برتر

لیست تولید کنندگان سیم و کابل در لیست برتر